Licht en gezondheid: een lichtpuntje in deze donkere dagen

Kerst 2013Licht is vaak een ondergeschoven kindje. Toch is het niet alleen prettig voor onze ogen, het is ook voor onze gezondheid belangrijk om met goed licht te werken. Het benodigde licht is voor elke situatie anders. Op de Nationale Kunstlichtdag van afgelopen 14 december is mij nog meer duidelijk geworden dat licht ook voor de gezondheid van de mens zo belangrijk is: foute verlichting kan zelfs ons bioritme verstoren. Er is veel te zeggen over verlichting maar ik neem je in deze donkere dagen graag even een stukje mee in de wereld van gezond licht.

Deze tekst schrijf ik op een wel heel donkere stormachtige laatste dag voor kerst. Zelfs overdag moeten de lampen binnen aan. Dit is ook een gezellige tijd maar voor ons lichaam is dit wel donker en heeft het behoefte aan goed licht: zowel om te werken als om te relaxen! Ook daglicht wel te verstaan: elke dag naar buiten is in deze dagen aan te raden.  Zodra de zon even schijnt en er niet teveel UV straling is: goed voor de vitamine D aanmaak in het lichaam. Die houdt de winterdepressie weg.

Eigenlijk is het belangrijk te zien hoe het daglicht verloopt: de ochtend begint met blauw licht: dit stopt de aanmaak van melatonine om zodoende goed wakker te worden: “de ochtendstond heeft goud in de mond”. En naar de avond toe kleurt de lucht meer rood (de ondergaande zon kleurt rood weg) en wordt de aanmaak van melatonine weer aangezet. Zo is ook het bioritme van de mens opgebouwd.

Om dit ritme te benaderen zou ik voor het licht binnen aanraden verschillende lichtbronnen te gebruiken. De ouderwetse gloeilamp is verboden vanwege veel energieverbruik maar heeft wel het complete lichtspectrum (zoals wij kunnen waarnemen en zoals de dag verloopt). De fabrikanten willen dat wij massaal overgaan op LED verlichting. Het kleurenspectrum van de gloeilamp is echter nog niet volledig in de LED-verlichting: er wordt veel aan gewerkt maar er zit vaak nog te veel koel ‘blauw’ in dit licht wat er voor zorgt dat de mens geen melatonine aanmaakt. Met name ’s avonds is dit een probleem, want dan willen we juist gaan slapen. Het natuurlijke verloop uit de gloeilamp wordt wel benadert door de halogeenlamp.

Halogeen lichtspectrum

Probeer de natuurlijke weg eens: met dynamische verlichting in huis of werksituatie. Dit houdt in dat je gebruik maakt van verschillende bronnen en daarbij zoveel mogelijk daglicht binnen laat komen. Ondersteund door in de ochtend wat meer ‘blauw’ licht van de LED verlichting om wakker te worden en in de middag en avond overgaan naar steeds warmer ‘rood’ licht van bijvoorbeeld de halogeenlamp of kaarslicht om zodoende het lichaam te helpen weer over te kunnen gaan naar slapen: het aanmaken van melatonine mogelijk maken. En tussendoor overdag nog een lekkere wandeling buiten voor de broodnodige vitamine D. Zo komen we de winter wel door.

Maar wat moet je toch op zo’n donkere dag als vandaag? Ik zou zeggen: lekker met een boek en warme chocomelk op de bank en veel kaarsjes aan en wissel het af met een lekker frisse wandeling buiten.

Ik wens iedereen fijne feestdagen en veel verschillende lichtpuntjes voor 2014